Αν υπάρχει ένα ερώτημα που για πολλά χρόνια, αν όχι αιώνες, βασανίζει τους ψυχολόγους και τους φιλόσοφους, είναι το εξής: «τι είναι πραγματικό και τι όχι;». Τι ειναι όμως αυτό που κάνει αυτό το ερώτημα τόσο ενδιαφέρον και τόσο σημαντικό; Η απάντηση είναι απλή: οι πολλές ερμηνείς και απαντήσεις που μπορεί και έχει λάβει, οι οποίες και συχνά αναιρούν η μία την άλλη.

Η πιο απλή και συνηθισμένη απάντηση, είναι ότι πραγματικό είναι ότι αισθανόμαστε με τις αισθήσεις μας. Με άλλα λόγια, οτιδήποτε το αισθητό, το υλικό, οτιδήποτε μπορούμε να πιάσουμε, να δούμε, να μυρίσουμε, να γευθούμε και να φάμε. Αν ας πούμε βλέπουμε ή πιάνουμε ή καθόμαστε πάνω σε μία καφέ καρέκλα, η καφέ καρέκλα είναι πραγματική. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, η πραγματικότητα είναι ότι αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος μας.

Αυτή η ερμηνεία αν και ακούγεται πολύ απλή, δημιουργεί πάρα πολλά ερωτήματα. Ένα από τα πιο σημαντικά είναι το πως μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι ο καθένας από εμάς βλέπει την ΙΔΙΑ καφέ καρέκλα, όταν ο καθένας μας είναι διαφορετικός κι’ έχει διαφορετικό εγκέφαλο. Ένα άλλο ερώτημα το οποίο έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές χάρη στις ταινίες Matrix, είναι το ποιος ελέγχει στο τέλος αυτό που αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος μας. Πως ξέρουμε δηλαδή ότι η καφέ καρέκλα είναι όντως εκει, είναι πραγματική και απτή και όχι αποκύημα της φαντασίας μας ή κάποιο όνειρο.

Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο πολύπλοκα όταν αρχίσουμε να μιλάμε για έννοιες. Πως ας πούμε μπορεί να οριστεί μία έννοια όπως η ομορφιά ή το καλό; Πως μπορούμε να πούμε πια είναι η πραγματική ομορφιά όταν ο καθένας μας την αντιλαμβάνεται αλλά και την εκτιμά εντελώς διαφορετικά; Αν δηλαδή αυτές οι άϋλές έννοιε «ορίζονται» από τον παρατηρητή, γιατί να μη συμβαίνει το ίδιο και με τα υλικά πράγματα, μιας που όπως είπαμε και παραπάνω ο καθένας μας είναι διαφορετικός;

Εννοείται πως η αλήθεια και η πραγματικότητα στην φιλοσοφία και τη ψυχολογία είναι έννοιες που είναι αδύνατον να οριστούν. Ίσως απλά να πρέπει να αποδεχθούμε πως δεν υπάρχει μία αλήθεια, εκτός από τον Θεό για τους Χριστιανούς, πως ο κάθε ένας από εμάς έχει τη δική του αλήθεια. Για μένα το καλύτερο «ρητό» σχετικά με την αλήθεια, βρίσκεται στον τίτλο ενός δίσκου των Manic Street Preachers: «This is my truth. Tell me yours». Πείτε μου λοιπόν τη δική σας αλήθεια στα σχόλια!

Leave a reply